„Księga królewska” („Szahname”)

Cokolwiek powiem, już powiedziano przede mną, zebrano już wszystkie owoce z ogrodu mądrości.

Ferdousi

Ferdousi to pseudonim perskiego poety, autora eposu „Szahname”. O nim samym wiemy niewiele. Wzmianki w dziele pozwalają sądzić, że urodził się w 940 roku niedaleko Tusu (dziś to irańskie miasto nosi nazwę Meszhed). Literaturoznawcy uważają Ferdousiego za twórcę współczesnej perszczyzny.

Epos „Szahname” opowiada historię Iranu od stworzenia świata do upadku dynastii Sasanidów. Dzieło zostało ukończone w 1010 roku.

W europejskiej tradycji „Szahname” dzieli się na trzy części. Pierwsza — mityczna — rozpoczyna się od stworzenia świata. Następnie panują dobroczynni królowie ludzkości, ale jeden z nich popada w pychę, opuszcza go łaska i świat dostaje się pod tysiącletnie panowanie króla-tyrana. Obala go dopiero Feridun. Od podziału świata między trzech synów Feriduna rozpoczyna się część druga, heroiczna. Najmłodszy syn Iradż zostaje zamordowany, co uruchamia łańcuch zemsty. Toczą się walki między Iranem a Turanem. Królów Iranu wspiera Rustam, heros o nadludzkiej sile. Wraz z pojawieniem się Eskandara rozpoczyna się część historyczna…

Claudio Magris w tomie esejów „Podróż bez końca” pisze: „Księga królewska nie jest egzotycznym, odległym tekstem, lecz wielkim poematem o wojnie, przygodzie, miłości, wierze, rozczarowaniu i fatum nieodłącznym od naszego świata i naszej fantazji, podobnie jak Pieśń o Rolandzie czy Pieśń Nibelungów.

I dalej: „Poemat opowiada między innymi archetypową historię pojawiającą się w wielu, również odległych, literaturach; chodzi o tragiczną walkę ojca i syna na polu bitewnym, w czasie której pierwszy zabija drugiego, niszcząc w ten sposób samego siebie i własne życie. Rustam, irański Achilles, zmuszony jest zabić Sohrába, o niczym niewiedzącego syna, walczącego pod innym sztandarem”.

Zastanowiło mnie, że ponad tysiąc lat temu Ferdousi napisał: „cokolwiek powiem, już powiedziano przede mną”. Czyżby ludzie byli jedynie ogniwami w cyklu wielkich powtórzeń?

(Ilustracje pochodzą z tej strony, chyba że gwiazdka z linkiem stanowi inaczej).

Reklamy

8 thoughts on “„Księga królewska” („Szahname”)

  1. Nabawię się przez Ciebie wyrzutów sumienia – książka od lat stoi na półce i czeka na swoją chwilę, ale teraz, po Twoim poście, czuję się zdopingowany :-)

  2. O, masz tę książkę? Po polsku ukazał się tylko wybór, prawda? A ilustracje są reprodukowane czy tylko czysty tekst jest? Mam nadzieję, że wyrzuty sumienia nie będą zniechęcająco dotkliwe, ale zachęcające do lektury ;)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: